Salık Veren Muhibbân

Takdim

Eklenme: 5 Aralık 2017 - 12:44 / Son Güncelleme: 5 Aralık 2017 - 15:08 / Editör: Ufuk Küçükyılmaz

Bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de “yazılı basın” olarak anılagelen gazete ve dergilerin devamlılığını sağlayan unsurların başında ilân ve reklam gelirleri gelmektedir. Yazılı basın organlarının kurumumuz ile olan karşılıklı ilişkileri de bu devamlılık unsurunun göstergesidir. Ülkemizdeki ilan ve reklam yayını tarihçesine baktığımızda, ilk resmî gazetemiz olan Takvim-i Vekayî’nin 1831’deki yayınından itibaren adına ilan denilmese de ilk resmî duyuruların bir bakıma ilan dili tarzında verildiğini görürüz.

İlk ilan yayını ise 1840 yılında yayın hayatına adım atan Cerîde-i Havâdis’in “ilânât” başlığını taşıyan sütunlarında başlamıştır. Daha ziyade satılık gayrimenkuller, yeni çıkan yayınların duyuruları mahiyetinde başlayan süreç, zamanla diğer yayın organlarında vefat haberlerinden, mesleki ilanlara, ticaret ilanlarından ilaç reklamlarına uzanan bir çeşitlilik göstermiştir. Fakat o yıllarda gazetelerde ilan yayınlatmak, ücreti dolayısıyla o kadar da kolay olmuyordu. Gazetelerin nüshası 3 – 3,5 kuruşa satılırken, bir ilanın satır fiyatı 10 kuruşa kadar çıkıyordu. Tamamen ilan ve reklamlardan oluşan özel yayınlar ise yayımlanmış değildi. Tarihî açıdan gecikmeli de sayılsa tamamen ilan ve reklam temalı uygulamaların ilki; 1921 yılında çıkarılan özel bir yayın oldu. “Salık Veren Muhibbân” adını taşıyan bu özel yayında İstanbul’daki ticarî adreslerden, meslek erbâbına, şirketlerin ilanlarından, yayın ilanlarına uzanan bir çeşitlilikte 1920’li yılların adeta ilan-reklam dünyası; bütün çeşitliliği ile gözler önüne seriliyordu. Bizler de kurum olarak ilan ve reklam tarihimizin kaynaklarını günümüze taşıyarak, kalıcı birer müracaat eserine dönüşmelerini sağlamak amacıyla bir yayın dizisi başlatmış bulunuyoruz. Bunun ilk adımı olarak “Salık Veren Muhibbân” Salnâmesi’ni gün ışığına çıkardık.

Basın, yayın ve kültür tarihimize kalıcı bir katkı sunmak amacıyla yeni harflere aktardığımız, bazı anlaşılması zor kelimelerin karşılığını parantez içinde vererek özenli biçimde yayımladığımız bu eser; ilan-reklam tarihimiz açısından ilk olma özelliği taşımaktadır.

Basın yayın tarihimizin önemli şahsiyetlerinden Hacı Beyzâde Ahmet Muhtar Bey’in sahibi olduğu Muhibbân Şirketi’nin adını vererek çıkardığı “SALIK VEREN” Salnâmesi’nin bu yayını, sadece tarihçiler ve araştırmacılar için değil, basın – yayın tarihimiz açısından da sahasında büyük bir boşluğu dolduracaktır.

İlân ve reklam tarihimizin görkemli çeşitliliğinde keyifli okumalar dilerim.

Yakup KARACA
Basın İlan Kurumu Genel Müdürü