Tandır ekmeği

Yazın havaların sıcak olmasından dolayı pişirilemeyen tandır ekmeği havaların soğuması ile birlikte kışın karlı havalarda tüketilmek üzere yapılıyor. Kadınların alın terleri ve el emeği olan tandır ekmeği özellikle köylerde hâlâ tüketilen yiyeceklerden.

Eklenme: 23 Kasım 2016 - 09:42 / Son Güncelleme: 23 Kasım 2016 - 9:42 / Editör: Büşra Kılıç
38766

Rahime Gül ERBAŞ- Malatya Sonsöz Gazetesi- Eskiden kış sert geçtiği ve şartları ağır olduğu için kış hazırlıkları çok önemliydi. Daha kar kış gelmeden günler öncesinden hatta yazdan başlanılırdı hazırlıklara. İşte bu hazırlıklardan bir tanesi ise kışlık ekmek yapımı. O zamanlarda daha fazla dayandığı için tandır ekmeği tercih ediliyordu. Özel bir şekilde yapılan tandır fırınlarında pişirilen ekmek hem tadı ile hem görüntüsü ile cezbediyor. Günümüzde artık çok tüketilmeyen ve yapılmayan bu ekmeği yapılışını görmek için Yeşilyurt’a bağlı Topraktepe Köyüne konuk olduk. Bu şirin köy sakinleri bizi güler yüzle karşıladılar. Bu ekmeği artık köylerde bile yapanın kalmadığını söyleyen kadınlar bir araya gelmek için bu ekmeğin kendilerine bahane yarattığına değinerek şunları söylediler: “ Tandır ekmeği yapmak zahmetli bir iş bir iki kişi ile yapılacak bir ekmek değil. Biz de bu durumdan faydalanarak bir araya geliyoruz. Bütün köyün kadınları bir araya gelerek iyice kar kış bastırmadan yapıyoruz. Ekmek bizim en önemli kış hazırlıklarımızdan. Bu ekmekte bir yıl dayandığı için zahmetli olmasına rağmen yapıyoruz. Özellikle bu mevsimde yapıyoruz çünkü yazın tandır başında sıcaktan dolayı yapılamıyor bu ekmek. Şimdi mevsimi yapılmak için. Öncelikle büyükçe bir leğenin içine un konulup, içine tuz ve maya katıyoruz. Daha sonra yavaş yavaş ılık su ilave ederek ıslatıyoruz. Islatma işlemi bittikten sonra asıl yoğurma işlemi başlıyor ve yaklaşık bir saat boyunca yoğuruyoruz. Hamur kıvama geldikten sonra üzerini bir bez ile örtüyoruz ve 2-3 saat bekleterek hamuru dinlendiriyoruz. Hamur dinlendiği sırada tandırımızı yakıyoruz.”

ÖZEL TANDIRLARDA PİŞİRİLİYOR

Tandırı özel olarak yaptıklarına değinen kadınlar şunları söylediler: “ Tandırımız öyle sıradan bir şekilde yapılmamıştır bu ekmek için özel olarak yapılmıştır.  Tandır fırınımız çimento ve kırmızı toprak su ile karıştırılarak yapılan harçtan yer altına yapılıyor. Tandırımızı ekmeğe başlamadan yaklaşık bir saat önce ateşi yakılmalı ve ateş kor haline gelmeli.  Hazırlanan tandırın yanına götürülen hamur kadınlar tarafından istenilen büyüklükte bezeler haline getiriliyor. Kadınların yardımlaşa yaptıkları bu ekmekte kadınların biri beze yaparken diğer kadın loş haline gelinceye kadar hamuru açıyor, diğer kadın ise açılan ekmeğin üzerine su veya yumurta sürerek elindeki bezden yapılma “rafata”nın üzerine koyarak tandıra ekmeği yapıştırıyor.  Yaparken en zorlanan kişi tandırın başında ateşin önünde olan kadın. Bu işi öyle herkes beceremiyor. Sadece birkaç kadın biliyor köyde tandır ekmeğini tandıra yapıştırmayı. Aynı anda tandıra 5-6 ekmek yapıştırabiliyoruz.  Tandıra yapıştırılan ekmek yavaş yavaş kızarıyor ve kızaran ekmekler bir maşa yardımı ile tandırdan alınıyor. Uzun süre tazeliğini koruyan ekmeğimiz soğutulduktan sonra artık yemeye hazırdır. Saklarken ekmek bir sofra bezine veya büyükçe bir beze sarılarak soğuk bir odada korunur böylece bozulmadan daha uzun süre dayanır.”